Schuldhulpverlening onder druk: een passioneel pleidooi voor betere processen, sterkere expertise en slim gebruik van tools

De Morgen publiceerde een artikel dat onze aandacht trok omdat het de vinger legt op een pijnlijke wonde. Cijfers van het Steunpunt Mens en Samenleving tonen namelijk zwart op wit aan wat maatschappelijk werkers actief in de schuldhulpverlening dagelijks in de praktijk zien: een groeiende groep kan niet meer voorzien in de basisnoden. Dossiers worden zwaarder en complexer, maar meer mensen / middelen? Die zijn er niet. Deze nijpende situatie sterkt Herd-expert Ive De Saeger in de overtuiging dat inzetten op gestroomlijnde werkprocessen, opbouw van expertise en inzet van de juiste tools dé weg vooruit is. “Sexy klinkt het niet, maar toch pleiten wij hier met passie voor. Niet omdat we die processen an sich zo belangrijk vinden. Wel omdat je hiermee een reëel verschil maakt voor de mensen achter de cijfers. Die voor én achter de balie van de hulpverlening. En daar doen we het toch voor?"

Mensen die in de schulden geraken door de onverwachte wendingen van het leven –of die er zichzelf in werken, dat is op zich geen nieuw probleem voor OCMW’s. Wat wél opvalt, is de verschuiving van de problematiek naar het simpelweg niet meer kunnen betalen van de basisnoden.

Stijgende nood + minder middelen

“Combineer dit met het feit dat, net nu de nood stijgt, de hulpverlening wordt afgebouwd door gebrek aan middelen, en je begrijpt al snel dat dit een nijpende situatie is of wordt voor vele OCMW’s”, stelt Herd-expert schuldhulpverlening Ive De Saeger. “Vanuit een gezond realisme –de middelen gaan niet exponentieel stijgen en het probleem gaat morgen niet weg zijn- pleiten wij daarom meer dan ooit voor procesoptimalisatie. Wees kritisch voor je werking en aanpak, neem de werkprocessen en samenwerking stevig onder de loep, en optimaliseer waar mogelijk. Laat je MA’s ondersteunen door tools en systemen zodat zij meer tijd krijgen voor de mensen achter de cijfers. Klinkt niet sexy, ik weet het. Maar dit is de oplossing waar we bij Herd meer dan ooit in geloven.”

Want terwijl grote steden dit door hun schaalgrootte vaak nog net kunnen bolwerken, dwingt dit kleinere gemeenten soms tot harde keuzes. Maatschappelijk werkers zitten met de handen in het haar, de werkdruk loopt verder op en de doorlooptijd van dossiers loopt op. “In onze contacten met sociale diensten horen we dit soort signalen wel vaker terugkomen,” gaat Ive verder. “Wij antwoorden daarop met een vraag: wat als we het werk anders organiseren?”

Verbeter je processen... 

Bij Herd geloven we in doelgerichte, efficiënte processen. We ontwikkelden een aanbod op maat van OCMW's. Denk bijvoorbeeld aan ingrepen zoals: 

• Dossiers verkorten door vroeg in kaart te brengen wie werkelijk budgetbeheer nodig heeft. Want wat nogal eens durft vergeten worden, is dat veel mensen echt wel veerkrachtig zijn. Voor sommige hulpvragers volstaat een korte begeleiding.
• Wachtlijsten afbouwen door de werkprocessen te verbeteren waar mogelijk.
• Impact vergroten: elke succesvolle betwisting van schulden versnelt het traject, omdat klanten sneller schuldenvrij zijn, wachtlijsten dalen, en middelen vrijkomen voor anderen.
• Van inzicht naar overzicht dankzij dashboards. Het is verbazend wat je tegenwoordig kunt met tools zoals Power BI. Een dashboard op maat helpt teams de vinger aan de pols te houden, en hun ervaring en ‘buikgevoel’ te onderbouwen met cijfers.

... en versterk de expertise in je team

Vaak merken we dat teams vooruit willen, maar dat het zich verdiepen in tools, opleidingen of materie erbij inschiet. De hoge werkdruk is daar niet vreemd aan. Toch is onze ervaring dat net hier enorme winst te behalen valt. Zo trainden we intussen al honderden MA’s in het gebruik van de KSZ in het leefloonproces. En dat levert op: efficiëntie, eenvoud, versnelling én zorgvuldigheid. 

Het streefdoel: meer tijd voor het echte menselijke contact met hulpvragers. Want dat is per slot van rekening wat een maatschappelijk werker het liefst doet: bezig zijn met mensen, niet met tools, cijfers en administratie.

De Herd-aanpak: samen gaan voor duurzame oplossingen via tijdelijke versterking

"Specifiek rond deze problematiek kan Herd je team ondersteunen via opleiding en intervisie. Zo bieden we in house opleidingen in juridische onderzoeken en het betwisten van schulden. We begeleiden ook geregelde intervisiemomenten. Organiseer dit eventueel samen met buurgemeenten. Zo bekom je schaalgrootte, je kunt kennis én kosten delen", besluit Ive. 

Conclusie? De oplossing ligt niet in meer geld vragen, maar in slimmer organiseren, kennisdelen en de expertise die er is, beter benutten. 

Het is onze missie als Herd om lokale besturen hierin te ondersteunen en zo mee bij te dragen tot reële maatschappelijke impact. Dat doen wij als bedrijf door mee te werken aan duurzame oplossingen via tijdelijke versterking. En door een sterk aanbod, geschraagd door ervaring, terreinkennis en specialistische expertise.

Wat speelt er in jouw organisatie? Laten we in gesprek gaan. 

Herd ontwikkelde een uitgebreid aanbod voor OCMW's. Rond schuldhulpverlening bieden we een traject om met een aanpak op maat van jouw lokale context te werken aan een duurzame vermindering van het aantal langlopende dossiers. Verken dit aanbod op deze website of plan een gesprek om de mogelijkheden te verkennen.